Event #3.1: Bach als bron voor zelfreflectie en zingeving – 26 september 2019

Vandaag de dag overheerst de inhoudelijke boodschap, de taal der feiten. Maar echt begrijpen kunnen we alleen middels onze zintuigen. Via geuren, smaken, beelden, aanrakingen en ook klanken leren we de wereld kennen. Bovendien vormen we herinneringen op basis van onze zintuigen.

 

‘denken over jezelf met de muziek van Bach als uitgangspunt’

 

In deze eerste bijeenkomst van de Art & Inspiration Club nemen toonaangevend filosoof en schrijver Jos Kessels en pianist Marcel Worms ons mee in een onderzoek van naar de vraag wat de kracht van muziek is, aan de hand van Bachs Wohltemperierte Klavier. Volgens Kessels is muziek de spiegel van de ziel en Bachs meesterwerk in het bijzonder een zoektocht naar je eigen kompas.

 

Het Wohltemperierte Klavier van Johann Sebastian Bach

Het Wohltemperierte Klavier van Johann Sebastian Bach wordt algemeen beschouwd als een van de invloedrijkste composities uit de westerse muziek. Commentatoren zijn het erover eens dat het niet alleen briljante illustraties zijn van de mogelijkheden van de‘getempereerde’ klavierstemming, maar tevens van een groot scala aan menselijke stemmingen. ‘De hele verzameling is een microkosmos van menselijke ervaring’, zegt Cecil Gray, ‘je kunt er een bepaalde geestelijke ontwikkeling in waarnemen die overeenkomt metdie van het leven of de natuur zelf, van jeugd naar ouderdom, van ochtend naar avond, vanlente naar herfst’.Het gaat Bach in deze stukken om niets minder dan ‘een vernieuwing van geest en ziel’, schrijft Christoph Wolff. Grote musici als Mozart, Beethoven, Schumann en Wagner beschouwden dit werk als hun muzikale bijbel, in de diepste betekenis van het woord, ‘een boek waarin alle wijsheid en de gehele menselijke gevoelswereld te vinden is, waartoe men steeds terugkeert om troost, lering en verrijking’ (Hans Brandts Buys). Bach zelf beweerde volgens een van zijn leerlingen dat het doel van deze muziek niets anders kon zijn dan ‘de glorie van God en de herschepping van het gemoed’.

 

Muziek en dialoog

Afwisselend brengt pianist Marcel Worms Preludes en Fuga’s uit het Wohltemperierte Klavier ten gehore, en neemt Jos Kessels ons mee op een muzikale reis door zijn leven. We leren daarmee niet alleen wat muziek vermag, maar ook hoe je je eigen leven en leiderschap beter kunt begrijpen. Jos Kessels reflecteert op de betekenis van de muziek, hoe je ernaar kunt luisteren en wat zij heeft te zeggen over ‘het welgetemperde gemoed’. Muziek is veel meer dan een abstract patroon van bewegend geluid, zij is een uitdrukking van ideeën, emoties en menselijke houdingen. Die vormen als vanzelf een verhaal, een persoonlijke mythe, waarinde vraag naar ‘het goede leven’ en de eigen invulling daarvan een centrale rol speelt. Bach heeft daar heel wat over te zeggen, als je goed luistert.

Jos Kessels

Jos Kessels is een toonaangevend filosoof die zich heeft gespecialiseerd in het socratisch gesprek. In zijn meest recente boek Het welgetemperde gemoed (Boom, 2019) reflecteert hij op de rol van muziek in de verbeelding en het menselijke denken. (www.joskessels.nl)

Marcel Worms

Pianist Marcel Worms heeft een imposante discografie op zijn naam staan en stelde concertlezingen samen met o.a. Jan Brokken, K. Schippers, A.L. Snijders en Marja Vuijsje. (www.marcelworms.com)

Dit event wordt inhoudelijk voorbereid door de clubleden Isolde Kolkhuis Tanke en Michiel Nannen